Zawał serca

Nawet o 50 % częściej niż na Zachodzie i w Unii Europejskiej w Polsce dochodzi do zawałów serca1. Doprowadzają one nawet do 90 tys. zgonów Polaków rocznie2! Niechlubna statystyka jest wynikiem m.in. braku właściwej profilaktyki chorób układu sercowo-naczyniowego – miażdżycy, nadciśnienia tętniczego, a także niewłaściwego stylu życia1.

By ograniczyć ryzyko, wsłuchaj się w głos swojego serca. Być może już dziś daje Ci znaki ostrzegawcze! Przeanalizuj, czy jesteś w grupie ryzyka i zastanów się, co możesz zrobić dla swojego serca, by służyło Ci jak najlepiej. Nie przewidzisz zawału, ale wspólnie ze swoim lekarzem, możecie zadbać o to, by go uniknąć.

 

 

  • Zawał serca oznacza martwicę fragmentu mięśnia sercowego, wywołaną jego niedokrwieniem3.
  • Czynniki ryzyka zawału dzieli się na dwie grupy – niemodyfikowalne, na które nie ma się wpływu i modyfikowalne, które można ograniczać, a nawet eliminować4.
  • Objawy zawału nie zawsze są takie same – mogą się różnić w zależności od płci, wieku, rozległości zawału3.
  • Im wcześniej rozpocznie się leczenie zawału, tym więcej mięśnia sercowego można uratować. Czas reakcji jest bardzo ważny3!
  • Po minięciu bezpośredniego zagrożenia życia, po wyjściu ze szpitala, pacjent otrzymuje odpowiednie leki i zalecenia. Powinien pozostawać pod opieką kardiologa4.

 

Jak dochodzi do zawału?

W tętnicach tworzą się blaszki miażdżycowe. W nich gromadzi się m.in. cholesterol, który powoduje, że stają się miękkie i podatne na uszkodzenia. Gdy blaszka pęknie, jej fragmenty przedostają się do krwi, a kiedy któryś znajdzie się w tętnicy węższej niż jego średnica, tworzy zator, blokujący swobodny przepływ krwi bogatej w tlen do mięśnia sercowego. Niedotlenione powoduje, że dochodzi do obumarcia części narządu3,5.

 

Czynniki ryzyka zawału serca

Prawdopodobieństwo zawału rośnie wraz z wiekiem. Jest to związane m.in. z naturalnym procesem starzenia się, w wyniku którego dochodzi do zwężania się tętnic, rozwoju zmian miażdżycowych i pojawiania się innych chorób. Do niemodyfikowalnych czynników ryzyka, poza wiekiem, należy płeć męska, czy występowanie chorób sercowo-naczyniowych w rodzinie.

Wśród czynników, na które masz wpływ, można wyróżnić: nieprawidłowe stężenia cholesterolu, cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, otyłość oraz styl życia. Zaburzenia lipidowe znacząco wpływają na wysokość ryzyka – im niższe stężenie frakcji HDL-C i wyższy LDL-C, tym wyższe prawdopodobieństwo zawału6.

 

Rozpoznaj sygnały ostrzegawcze

Powszechnie kojarzonym z zawałem objawem jest silny ból i uczucie ucisku za mostkiem. Chory opisuje go jako pieczenie, czy uczucie rozległego bólu. Może wystąpić również ból żuchwy, szyi, pleców, lewej ręki, barku. Czasem osoba z zawałem serca skarży się na nudności i wymiotuje. Charakterystyczne są obfite zimne poty, a także zawroty głowy. Niekiedy ból w ogóle nie występuje, ale dochodzi do zasłabnięcia lub duszności3.

 

Złoty czas

Jeżeli ból w klatce piersiowej utrzymuje się ponad 5 minut – mimo chwili odpoczynku, czy przyjęciu leku (przepisanej przez lekarza choremu na serce nitrogliceryny), należy zadzwonić po pogotowie ratunkowe. Już w karetce personel ma szansę powiadomić szpital, a w razie zatrzymania akcji serca, przywrócić ją. Im wcześniej rozpozna się zawał, tym większe szanse na skuteczny ratunek i jak najmniejsze spustoszenie w komórkach mięśnia sercowego3!

 

Leczenie i profilaktyka zawału serca

Po rozpoznaniu zawału lekarz wdraża leczenie farmakologiczne lub połączenie leków i metod zabiegowych. W pierwszej kolejności podawane są leki przeciwzakrzepowe, mające za zadanie udrożnić tętnice i umożliwić przepływ krwi bogatej w tlen. W pierwszej dobie zawału włącza się preparaty zmniejszające poziom cholesterolu, a gdy stan kliniczny ustabilizuje się, środki obniżające zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen7.

Co piąta osoba umiera po roku od wystąpienia zawału serca3. Dlatego ogromnie ważne jest przestrzeganie zaleceń i wdrożenie profilaktyki po opuszczeniu szpitala. Obejmuje ona leczenie farmakologiczne, modyfikację stylu życia oraz rehabilitację pozawałową, skupiającą się głównie na ćwiczeniach poprawiających wytrzymałość mięśnia sercowego7.

Wybór drogi do zdrowego stylu życia powoduje, że zmniejszasz ryzyko wystąpienia zawału. Rezygnacja z palenia papierosów, uprawianie aktywności fizycznej, dbanie o prawidłowy poziom cholesterolu i wprowadzenie racjonalnej diety to kroki, które powinieneś podjąć, jeśli chcesz cieszyć się zdrowiem i żyć dłużej.

  1. Z. Wojtasiński, Mamy wciąż większą zapadalność na zawały niż inne kraje UE, dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/choroby-ukladu-krazenia/aktualnosci/202185,mamy-wciaz-wieksza-zapadalnosc-na-zawaly-niz-inne-kraje-ue (16.07.2020)
  2. M. Gierlotka i wsp., Zapadalność, leczenie, śmiertelność szpitalna i rokowanie 1-roczne w zawale serca w Polsce w latach 2009-2012 , Ogólnopolska Baza Danych AMI-PL
  3. G. Kopeć, Zawał serca, dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/62035,zawal-serca (16.07.2020)
  4. E. Stanek-Misiąg, Zawał w godzinę, dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/wywiady/228343,zawal-w-godzine (16.07.2020)
  5. B. Cybulska, D. Szostak-Węgierek, Miażdżyca, dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/informacje/definicje/54556,miazdzyca (16.07.2020)
  6. W. Modrzejewski, W. J. Musiał, Stare i nowe czynniki ryzyka sercowo--naczyniowego — jak zahamować epidemię miażdżycy? Część I. Klasyczne czynniki ryzyka, Forum Zaburzeń Metabolicznych. 2010; 1(2):106-114
  7. G. Kopeć, Leczenie zawału serca, dostęp: https://www.mp.pl/pacjent/chorobawiencowa/zawal/show.html?id=171291 (16.07.2020)